Meslek Hukuku

Meslek hukuku, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu çerçevesinde SMMM ve YMM mesleklerinin icrasını, yetkilerini, sorumluluklarını ve disiplin esaslarını düzenleyen hukuk dalıdır.

Bölüm 1: 3568 Sayılı Kanun — Amaç ve Kapsam

Kanunun Amacı

3568 sayılı Kanun'un amacı; ülkemizde serbest muhasebeci mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirlik mesleklerini düzenlemek, bu mesleklerin gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının hak ve yetkilerini belirlemek, mesleki faaliyetlerin disiplin esaslarına bağlanmasını temin etmektir.

Kanunun Kapsamı

Kanun, serbest muhasebeci mali müşavirler (SMMM) ve yeminli mali müşavirler (YMM) ile bunların oluşturduğu odalar, birlik (TÜRMOB) ve Temel Eğitim ve Staj Merkezi'ni (TESMER) kapsar.

graph TD
    A["3568 SAYILI KANUN"] --> B["SMMM"]
    A --> C["YMM"]
    A --> D["Odalar"]
    A --> E["TÜRMOB (Birlik)"]
    A --> F["TESMER"]
    B --> G["Defter tutma,
beyanname, danışmanlık"]
    C --> H["Tasdik işleri"]
    E --> I["Odaların üst kuruluşu"]
    F --> J["Eğitim ve staj"]

Kanunun Yapısı

Bölüm 2: SMMM Olma Şartları

SMMM olabilmek için genel şartlar ve özel şartlar olmak üzere iki grup şartın birlikte taşınması gerekir.

Genel Şartlar

Özel Şartlar

graph LR
    A["LİSANS MEZUNİYETİ"] --> B["STAJ BAŞVURUSU"]
    B --> C["SGS SINAVI
(Staja Başlangıç)"]
    C --> D["3 YIL STAJ"]
    D --> E["YETERLİLİK SINAVI"]
    E --> F["RÜSHD BELGESİ"]
    F --> G["ODA KAYDI + RUHSN"]

Başvuru Süreci

1. Lisans diploması ile odaya başvuru
2. SGS'ye (Staja Başlangıç Sınavı) girme
3. SGS'yi kazanma → Staja başlama (3 yıl)
4. Stajın tamamlanması → Yeterlilik Sınavı
5. Yeterlilik Sınavı'nı kazanma → Ruhsat

Staj Süresi

Staj süresi en az 3 yıl (36 ay) olup, kesintisiz devam etmesi gerekir. Staj, bir SMMM veya YMM yanında yapılır. Staj süresince stajyer, staj defteri tutar ve belirli dönemlerde TESMER tarafından değerlendirilir.

2026 itibarıyla Staj İşlemleri

Bölüm 3: YMM Olma Şartları ve SMMM'den Farkları

YMM Olma Şartları

YMM olabilmek için SMMM'likten farklı olarak:

graph TD
    A["YMM OLMA YOLLARI"] --> B["10 YIL MESLEKİ TECRÜBE
+ YMM Sınavı"]
    A --> C["6 YIL SMMM
+ YMM Sınavı"]
    B --> D["YMM RUSHDI"]
    C --> D
    D --> E["Sadece Tasdik İşleri"]

SMMM ile YMM Arasındaki Farklar

Bölüm 4: SMMM ve YMM'nin Yetkileri

SMMM'nin Yetkileri

SMMM, Kanun'da belirtilen mesleki faaliyetleri yürütme yetkisine sahiptir:

graph TD
    A["SMMM YETKİLERİ"] --> B["Defter Tutma"]
    A --> C["Bilanço Düzenleme"]
    A --> D["Beyanname Verme"]
    A --> E["Muhasebe Sistemi Kurma"]
    A --> F["Bilirkişilik"]
    A --> G["Yazılı Görüş"]
    B --> H["Yevmiye, Kebir, Envanter"]
    C --> I["Gelir Tablosu, Bilanço"]
    D --> J["KDV, Kurumlar, Gelir Vergisi"]

YMM'nin Yetkileri (Sınırlı)

YMM, sadece tasdik işleri yapabilir. YMM'nin yetkileri:

YMM'nin Yapamayacakları

Bölüm 5: Sınav Komisyonu ve TESMER

Sınav Komisyonu

Sınav komisyonu, SGS ve Yeterlilik Sınavlarını düzenlemek ve yürütmek üzere oluşturulur.

Komisyon Üyeleri

graph TD
    A["SINAV KOMİSYONU
7 ÜYE"] --> B["1 Başkan"]
    A --> C["2 SMMM temsilcisi"]
    A --> D["2 YMM temsilcisi"]
    A --> E["1 TESMER temsilcisi"]
    A --> F["1 YÖK temsilcisi"]

TESMER (Temel Eğitim ve Staj Merkezi)

TESMER, 3568 sayılı Kanun kapsamında mesleki eğitim ve staj faaliyetlerini yürütmek üzere kurulmuştur.

Bölüm 6: TÜRMOB Yapısı ve Organları

TÜRMOB (Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Birliği)

TÜRMOB, 3568 sayılı Kanun ile kurulmuş, tüm SMMM ve YMM'lerin üyesi olduğu kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur.

graph TD
    A["TÜRMOB"] --> B["GENEL KURUL"]
    A --> C["YÖNETİM KURULU"]
    A --> D["DENETLEME KURULU"]
    A --> E["DİSİPLİN KURULU"]
    B --> F["En yetkili organ
Tüm odaların delegeleri"]
    C --> G["Yürütme organı
7 asil + 7 yedek"]
    D --> H["Denetim organı"]
    E --> I["Disiplin işleri"]

TÜRMOB Organları

Genel Kurul

• TÜRMOB'un en yetkili organıdır
• Her odadan seçilen delegelerden oluşur
• 2 yılda bir olağan toplanır
• Bütçeyi kabul eder, yönetim kurulunu seçer

Yönetim Kurulu

• 7 asil, 7 yedek üyeden oluşur
• Görev süresi 3 yıldır
• Başkan ve başkan yardımcılarını seçer
• Birlik merkezi Ankara'dadır

Oda Yapısı

Her ilde en az 20 SMMM veya en az 10 YMM bulunması halinde oda kurulabilir. Odalar, TÜRMOB'un üyesidir.

Bölüm 7: Oda Gelirleri

Odaların gelir kaynakları 3568 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir:

Bölüm 8: Disiplin Hukuku

Disiplin Cezaları

3568 sayılı Kanun'da dört tür disiplin cezası öngörülmüştür:

graph TD
    A["DİSİPLİN CEZALARI"] --> B["1. Uyarı"]
    A --> C["2. Kınama"]
    A --> D["3. Geçici Olarak
Mesleki Faaliyetten Alıkoyma"]
    A --> E["4. İşten Çıkarma"]
    B --> F["Yazılı uyarı"]
    C --> G["Yazılı kınama"]
    D --> H["6 ay - 2 yıl men"]
    E --> I["Kesin ihraç"]

Geçici Olarak Mesleki Faaliyetten Alıkoyma Sebepleri

Geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezasını gerektiren fiiller:

İşten Çıkarma Sebepleri

• Mesleki suç işleme
• Türlü suçlardan hüküm giyme (yüz kızartıcı suçlar)
• Müteselsil borçlu olunan vergi borçlarını ödememe
• Disiplin cezalarının tekrarı

Bölüm 9: Etik İlkeler ve Tehditler

Etik İlkeler

Meslek mensuplarının uyması gereken temel etik ilkeler şunlardır:

graph TD
    A["ETİK İLKELER"] --> B["Dürüstlük"]
    A --> C["Tarafsızlık"]
    A --> D["Bağımsızlık"]
    A --> E["Mesleki Özen"]
    A --> F["Gizlilik"]
    A --> G["Mesleki Davranış"]
    B --> H["Doğruluk ve açıklık"]
    C --> I["Çıkar çatışmasından kaçınma"]
    D --> J["Bağımsız karar verme"]
    E --> K["Özenli çalışma"]
    F --> L["Sır saklama yükümlülüğü"]
    G --> M["Mesleki itibar"]

Etik Tehditler

Etik ilkelerin ihlaline yol açabilecek tehditler:

Güvence Önlemleri

Tehditlerin ortadan kaldırılması için alınacak önlemler:

• Mesleki standartlara uygun hareket
• Bağımsız gözden geçirme
• İşten çekilme veya görevi reddetme
• Süpervizör denetimi

Bölüm 10: Büro Edinme Zorunluluğu ve Mesleki Standartlar

Büro Edinme Zorunluluğu

SMMM ve YMM'lerin mesleki faaliyette bulunabilmesi için büro edinme zorunluluğu vardır.

Yetki Belgeleri

Geçici Yetki Belgesi

Geçici yetki belgesi, aşağıdaki durumlarda verilir:

• Staj süresince stajyerin belirli işlemleri yapabilmesi için
• Kanunda belirtilen diğer geçici durumlar

Bölüm 11: Rekabet Yasağı

Rekabet Yasağının Kapsamı

Meslek mensupları, mesleki faaliyetlerinde haksız rekabette bulunamaz.

Rekabet Yasağının İstisnaları

• Toplu iş bırakma veya işveren değişikliği halleri
• Mesleki yayın ve duyurular
• TÜRMOB tarafından izin verilen tanıtım faaliyetleri

Bölüm 12: Uygulama Örnekleri

Video Dersler

Aşağıdaki videoları YouTube'da izleyerek ders konularını pekiştirebilirsin.