Finansal Muhasebe

Finansal muhasebe, işletmelerin mali nitelikteki işlemlerini kaydetme, sınıflandırma, özetleme ve raporlama sürecidir. Bu bölümde SMMM SGS sınavında sorumlu olduğunuz tüm finansal muhasebe konularını kapsamlı bir şekilde ele alacağız.

Bu Kitapta Neler Var?

Bölüm 1: Muhasebenin Temel Kavramları

Muhasebe, işletmelerin mali işlemlerini sistematik bir şekilde kaydeden, sınıflandıran, özetleyen ve yorumlayan bir bilim dalıdır. Muhasebe uygulamalarının sağlıklı, güvenilir ve standartlara uygun yürütülebilmesi için 12 temel kavram belirlenmiştir. Bu kavramlar, Tek Düzen Hesap Planı ve Türkiye Muhasebe Standartları'nın (TMS) temelini oluşturur.

Bu denklem, tüm muhasebe sisteminin temelini oluşturur. Her mali işlem bu denklemi etkiler ve denklemin her iki tarafı da her zaman eşit olmalıdır.

12 Temel Kavramın Sınıflandırması

graph TD
    A["MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI"] --> B["İşletme Odaklı"]
    A --> C["Kayıt ve Ölçüm Odaklı"]
    A --> D["Raporlama Odaklı"]
    B --> B1["Kişilik Kavramı"]
    B --> B2["İşletmenin Sürekliliği"]
    B --> B3["Sosyal Sorumluluk"]
    C --> C1["Parayla Ölçme"]
    C --> C2["Maliyet Esası"]
    C --> C3["Dönemsellik"]
    C --> C4["Tarafsızlık ve Belgelendirme"]
    C --> C5["Özün Önceliği"]
    D --> D1["Tam Açıklama"]
    D --> D2["Tutarlılık"]
    D --> D3["İhtiyatlılık"]
    D --> D4["Önemlilik"]

1. Sosyal Sorumluluk Kavramı

Muhasebe bilgilerinin doğru, tarafsız, adil ve kurallara uygun olması zorunludur. İşletme, faaliyetleri sonucu birçok kişi ve kuruluşu (devlet, yatırımcı, kredi verenler, çalışanlar) etkiler. Bu nedenle muhasebe kayıtları kamuoyunu yanıltmamalı, gerçeği dürüstçe yansıtmalıdır. Bu kavram hukuki sorumluluğun yanında vicdani sorumluluğu da kapsar.

2. Kişilik Kavramı

İşletme, sahibinden, ortaklarından ve diğer tüm kişi/kuruluşlardan ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir. İşletme adına yapılan işlemler ile işletme sahibinin kişisel işlemleri birbirinden kesin çizgilerle ayrılmalıdır. Örneğin, işletme sahibinin şahsi arabasının giderleri işletme defterine kaydedilemez.

3. İşletmenin Sürekliliği Kavramı

İşletmeler kapatılmak amacıyla kurulmaz. Sözleşmede aksi belirtilmedikçe işletmenin sonsuz ömürlü olduğu kabul edilir. İşletmenin faaliyet süresi, sahiplerinin yaşam süresiyle sınırlı değildir. Bu kavram, varlıkların değerlemesinde önemli rol oynar — duran varlıklar satılmak için değil, kullanılmak için edinilmiş kabul edilir.

sequenceDiagram
    participant İşletme
    participant Sahipler
    Note over İşletme,Sahipler: Süreklilik varsayımı
    Sahipler->>Sahipler: Vefat / Ayrılma
    İşletme->>İşletme: Varislerle devam eder
    Note over İşletme: İşletme ölümsüzdür

4. Dönemsellik Kavramı

İşletmenin sınırsız kabul edilen ömrü, belirli dönemlere (genellikle 1 yıl) ayrılır. Her dönemin faaliyet sonuçları birbirinden bağımsız olarak hesaplanır. Bu sayede işletmenin her yıl kâr veya zarar ettiği tespit edilebilir ve vergi matrahı doğru belirlenir.

5. Parayla Ölçme Kavramı

Muhasebenin konusu yalnızca parasal değeri olan işlemlerdir. Ortak bir ölçü birimi olarak ulusal para (Türk Lirası) kullanılır. İşletmenin çalışan memnuniyeti, marka itibarı gibi parasal olmayan değerleri muhasebe kayıtlarına girmez.

6. Maliyet Esası Kavramı

Varlık ve hizmetler, edinildikleri tarihteki maliyet bedeliyle kaydedilir. Piyasa değeri zamanla değişse bile kayıtlı değer değişmez (ancak para değerindeki aşırı değişmeler durumunda yeniden değerleme yapılabilir). Maliyet = Satın Alma Bedeli + Satın Alma Giderleri.

graph LR
    A["Makine Alımı"] --> B["Satın Alma Bedeli: 100.000 TL"]
    A --> C["Nakliye: 5.000 TL"]
    A --> D["Montaj: 3.000 TL"]
    A --> E["Sigorta: 2.000 TL"]
    B --> F["Kayıtlı Maliyet: 110.000 TL"]
    C --> F
    D --> F
    E --> F

7. Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı

Muhasebede yapılan her kayıt bir belgeye dayanmalıdır. Fatura, makbuz, senet, çek gibi belgeler olmadan kayıt yapılamaz. Belgeler usulüne uygun düzenlenmeli ve gerçeği yansıtmalıdır. Kişilerin sözlü beyanına göre kayıt yapılmaz.

8. Tutarlılık Kavramı

Seçilen muhasebe politikaları ve izlenen yöntemler her dönem aynı şekilde uygulanmalıdır. Benzer işlem ve olaylarda kayıt düzeni değişmemelidir. Zorunlu nedenlerle değişiklik yapılırsa, değişimin nedenleri ve sonuçları dipnotlarda açıklanmalıdır.

9. Tam Açıklama Kavramı

Mali tablolar, bilgi kullanıcılarının (yatırımcı, kreditör, devlet) doğru karar vermesini sağlayacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olmalıdır. Borçların vadesi, faiz oranı, teminat yapısı gibi detaylar dipnotlarda ayrıca belirtilmelidir.

10. İhtiyatlılık Kavramı

İşletme, karşılaşabileceği risklere karşı temkinli davranmalıdır. Olası zararlar kesinleşmese bile ortaya çıktıklarında karşılık ayrılır. Buna karşılık, gelirler ancak kesinleştiklerinde kaydedilir.

graph TD
    A["GELİR / GİDER ZAMANLAMASI"] --> B["Gelir"]
    A --> C["Gider/Zarar"]
    B --> D["Gerçekleşmeden kaydedilmez"]
    B --> E["Tahsilat yapılınca kaydedilir"]
    C --> F["Kesinleşmese bile karşılık ayrılır"]
    C --> G["Ortaya çıktığı anda kaydedilir"]

11. Önemlilik Kavramı

Bir bilginin eksik veya yanlış verilmesi, mali tablo kullanıcılarının kararlarını etkiliyorsa o bilgi önemlidir. Tutarı küçük bile olsa, yanlış yoruma yol açacaksa gösterilmelidir.

12. Özün Önceliği Kavramı

Muhasebe kayıtlarında şekilden çok işlemin finansal özü esas alınır. Genelde şekil ve öz paraleldir, ancak arada fark varsa öz önceliklidir.

Kavramlar Arası İlişki

graph TD
    A["Sosyal Sorumluluk"] --> B["Tarafsızlık ve Belgelendirme"]
    A --> C["Tam Açıklama"]
    D["Kişilik"] --> E["İşletmenin Sürekliliği"]
    E --> F["Dönemsellik"]
    G["Maliyet Esası"] --> H["Parayla Ölçme"]
    I["İhtiyatlılık"] --> J["Özün Önceliği"]
    K["Tutarlılık"] --> L["Önemlilik"]
    F --> M["Gelir/Gider Eşleştirmesi"]
    J --> N["Gerçeğe Uygun Sunum"]

Bölüm 2: Muhasebede Hesap ve Kayıt Araçları

Hesaplar, mali işlemlerin sınıflandırıldığı ve izlendiği araçlardır. Her hesabın borç (sol) ve alacak (sağ) olmak üzere iki tarafı bulunur.

Hesap Türleri

graph TD
    A["HESAPLAR"] --> B["Aktif Hesaplar"]
    A --> C["Pasif Hesaplar"]
    A --> D["Gelir Tablosu Hesapları"]
    B --> E["Dönen Varlıklar"]
    B --> F["Duran Varlıklar"]
    C --> G["Kısa Vadeli Borçlar"]
    C --> H["Uzun Vadeli Borçlar"]
    C --> I["Öz Sermaye"]
    D --> J["Gelir Hesapları"]
    D --> K["Gider Hesapları"]

Hesap İşleyiş Kuralları

Hesap işleyişi, hesabın türüne göre değişir:

Tek Düzen Hesap Planı (TDHP)

Türkiye'de muhasebe kayıtları 1'den 9'a kadar kodlanmış hesap sınıflarına göre yapılır:

graph TD
    A["TDHP 1-9"] --> B["1 Dönen Varlıklar"]
    A --> C["2 Duran Varlıklar"]
    A --> D["3 Kısa Vadeli Borçlar"]
    A --> E["4 Uzun Vadeli Borçlar"]
    A --> F["5 Öz Sermaye"]
    A --> G["6 Gider Hesapları"]
    A --> H["7 Gelir Hesapları"]
    A --> I["8 Maliyet Hesapları"]
    A --> J["9 Nazım Hesaplar"]
    B --> K["Kasa, Banka, Alacaklar, Stoklar"]
    C --> L["Demirbaş, Makine, Bina, Haklar"]
    D --> M["Banka Kredileri, Satıcılar"]
    E --> N["Tahvil, Finansal Kiralama"]
    F --> O["Sermaye, Yedekler, Dönem Karı"]

Yevmiye Kaydı Örnekleri

Mizan Çeşitleri

Mizan, hesapların belirli bir dönem sonundaki durumunu gösteren cetveldir:

Defterler ve Belgeler

Muhasebede kullanılan başlıca defterler:

Kullanılan başlıca belgeler:

Bölüm 3: Bilanço ve Gelir Tablosu

Bilanço

Bilanço, işletmenin belirli bir tarihteki mali durumunu gösteren tablodur. Aktif (varlıklar) ve pasif (kaynaklar) olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Temel denklem: Varlıklar = Borçlar + Öz Sermaye

graph LR
    A["BİLANÇO"] --> B["AKTİF"]
    A --> C["PASİF"]
    B --> D["Dönen Varlıklar"]
    B --> E["Duran Varlıklar"]
    C --> F["Kısa Vadeli Borçlar"]
    C --> G["Uzun Vadeli Borçlar"]
    C --> H["Öz Sermaye"]
    D --> I["Hazır Değerler
Menkul Kıymetler
Ticari Alacaklar
Stoklar"]
    E --> J["Maddi Duran Varlıklar
Maddi Olmayan Duran Varlıklar
Mali Duran Varlıklar"]

Bilanço Kalemlerinin Detaylı Açıklaması

Örnek Bilanço

Gelir Tablosu

Gelir tablosu, işletmenin belirli bir dönemdeki faaliyet sonuçlarını gösteren dinamik bir tablodur.

Örnek Gelir Tablosu

graph TD
    A["Brüt Satışlar 2.000.000 TL"] --> B["Satış İndirimleri -100.000 TL"]
    A --> C["Net Satışlar 1.900.000 TL"]
    C --> D["SMM -1.200.000 TL"]
    D --> E["Brüt Kar 700.000 TL"]
    E --> F["Faaliyet Giderleri -400.000 TL"]
    F --> G["Faaliyet Karı 300.000 TL"]
    G --> H["Diğer Gelir/Gider +30.000 TL"]
    H --> I["Dönem Net Karı 330.000 TL"]

Bölüm 4: Hazır Değerler ve Menkul Kıymetler

Hazır değerler, işletmenin nakit olarak sahip olduğu veya hemen nakde dönüştürülebilen varlıklardır. Menkul kıymetler ise gelir elde etmek veya geçici likidite değerlendirmek amacıyla edinilen finansal araçlardır.

Hazır Değerler

Hazır değerler hesap grubu şu kalemlerden oluşur:

Kasa Hesabı İşleyişi

Kasa hesabı aktif karakterlidir: tahsilatlar borç, ödemeler alacak kaydedilir.

Menkul Kıymetler

Menkul kıymetler, işletmenin geçici süreyle elinde tuttuğu finansal varlıklardır:

Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü

Menkul kıymetlerin borsa değeri maliyet bedelinin altına düştüğünde değer düşüklüğü karşılığı ayrılır.

Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (103)

Verilen çekler, işletme tarafından keşide edilmiş ancak henüz tahsil için ibraz edilmemiş çekleri izler. Aktif düzenleyici bir hesaptır (100 Kasa hesabına karşı).

Alınan Çekler (101)

İşletme tarafından tahsil edilmek üzere alınan çeklerdir.

Bölüm 5: Ticari Mallar ve Stok Değerleme

Ticari mallar, işletmenin satmak amacıyla edindiği varlıklardır. Bu bölümde ticari mal alım-satım kayıtları ve stok değerleme yöntemleri ele alınacaktır.

Ticari Mal Alım-Satım Kayıtları

graph LR
    A["TİCARİ MAL HAREKETLERİ"] --> B["Mal Alışı"]
    A --> C["Mal Satışı"]
    A --> D["Mal İadesi"]
    A --> E["İskonto"]
    B --> F["153 Ticari Mallar Borç
191 İnd. KDV Borç
320 Satıcılar Alacak"]
    C --> G["120 Alıcılar Borç
600 Yurtiçi Satışlar Alacak
391 Hesaplanan KDV Alacak"]
    D --> H["600 Yurtiçi Satışlar Borç
391 H. KDV Borç
120 Alıcılar Alacak"]
    E --> I["153 Ticari Mallar Borç (alış iskontosu)
320 Satıcılar Alacak"]

Stok Değerleme Yöntemleri

Stok değerleme, dönem sonunda mevcut stokların parasal değerinin belirlenmesi işlemidir. SGS'de en sık sorulan konulardan biridir.

graph TD
    A["STOK DEĞERLEME"] --> B["FIFO (İlk Giren İlk Çıkar)"]
    A --> C["Ağırlıklı Ortalama Maliyet"]
    A --> D["LIFO (Son Giren İlk Çıkar)"]
    A --> E["Gerçek Maliyet"]
    B --> F["En eski stok önce satılır
Kalan stok güncel değer"]
    C --> G["Tüm stok aynı birim maliyet
Dönem boyunca ortalama"]
    D --> H["En son stok önce satılır
Kalan stok eski değer"]
    E --> I["Her birim ayrı izlenir
Özel durumlar için"]

FIFO Yöntemi (İlk Giren İlk Çıkar)

FIFO'da ilk satın alınan malın ilk satıldığı varsayılır. Stokta kalan mal en son alınan maldır.

FIFO Satılan Mal Maliyeti (150 adet): - 100 adet x 10 TL (devir) = 1.000 TL - 50 adet x 12 TL (15 Mart) = 600 TL - Toplam SMM = 1.600 TL

Kalan Stok (250 adet): - 150 adet x 12 TL (kalan 15 Mart) = 1.800 TL - 100 adet x 15 TL (10 Eylül) = 1.500 TL - Toplam Stok = 3.300 TL

Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi

Tüm alışlar ve devir stoku toplanarak tek bir ortalama birim maliyet hesaplanır.

Ortalama Birim Maliyet: (1.000 + 2.400 + 1.500) / (100 + 200 + 100) = 4.900 / 400 = 12,25 TL/adet

Aralıklı ve Sürekli Envanter Yöntemleri

SGS'de sıkça sorulan bir konudur. İki yöntem arasındaki fark, stok hareketlerinin ne zaman kaydedildiğidir.

graph TD
    A["ENVANTER YÖNTEMLERİ"] --> B["Sürekli Envanter"]
    A --> C["Aralıklı Envanter"]
    B --> D["Her satışta:
621 STMM borç
153 Ticari Mallar alacak"]
    B --> E["153 hesabı sürekli
güncel bilgi verir"]
    C --> F["Dönem sonunda:
Sayım yapılır
Değerleme yapılır
Fark düzeltilir"]
    C --> G["153 hesabı dönem
boyunca sabit kalır"]

Bölüm 6: Duran Varlıklar ve Amortisman

Duran varlıklar, işletmede bir yıldan uzun süre kullanılmak amacıyla edinilen varlıklardır. Maddi Duran Varlıklar (MDV), Maddi Olmayan Duran Varlıklar (MODV) ve Mali Duran Varlıklar olarak üçe ayrılır.

Maddi Duran Varlıklar

Amortisman Yöntemleri

Amortisman, duran varlıkların yıpranma payının dönem gideri olarak kaydedilmesidir. SGS'de en çok sorulan konuların başında gelir.

graph TD
    A["AMORTİSMAN"] --> B["Normal (Doğrusal) Amortisman"]
    A --> C["Azalan Bakiyeler (Hızlı) Amortisman"]
    A --> D["Üretim Birimi Amortismanı"]
    A --> E["Fevkalade (Özel) Amortisman"]
    B --> F["Eşit tutarlı yıllık gider
En yaygın yöntem"]
    C --> F2["İlk yıllar yüksek gider
Sonraki yıllar düşük"]
    D --> F3["Kullanıma göre değişken
Üretim işletmeleri"]

Normal (Doğrusal) Amortisman

Her yıl eşit tutarda amortisman ayrılır.

Formül: Yıllık Amortisman = (Maliyet - Hurda Değer) / Ekonomik Ömür

Azalan Bakiyeler (Hızlı) Amortisman

İlk yıllarda daha yüksek, sonraki yıllarda daha düşük amortisman ayrılır. Normal amortisman oranının 2 katı uygulanır.

Formül: Amortisman = Net Defter Değeri x (2 / Ekonomik Ömür)

Üretim Birimi Amortismanı

Amortisman, varlığın kullanımına bağlı olarak hesaplanır.

Formül: Amortisman = (Maliyet / Toplam Tahmini Üretim) x Dönem Üretimi

Bölüm 7: Kaynak Hesapları

Kaynak hesapları, işletmenin varlıklarının hangi kaynaklardan finanse edildiğini gösterir. Üç ana grupta incelenir: Kısa Vadeli Borçlar, Uzun Vadeli Borçlar ve Öz Sermaye.

Kısa Vadeli Borçlar

Vadesi 1 yılın altında olan borçlardır:

Uzun Vadeli Borçlar

Vadesi 1 yıldan uzun olan borçlardır:

Öz Sermaye Hesapları

İşletme sahiplerinin işletmeye koyduğu varlıklar ve elde edilen kârların işletmede bırakılan kısmıdır:

graph TD
    A["ÖZ SERMAYE"] --> B["Sermaye"]
    A --> C["Yedekler"]
    A --> D["Dönem Net Karı"]
    A --> E["Geçmiş Yıllar Karları"]
    C --> F["Yasal Yedekler"]
    C --> G["Olağanüstü Yedekler"]
    C --> H["Statu Yedekleri"]
    C --> I["Özel Yedekler"]
    B --> J["Ödenmiş Sermaye"]
    B --> K["Ödenmemiş Sermaye (-)"]

Bölüm 8: Gelir Tablosu Hesapları

Gelir tablosu hesapları, bir döneme ait gelir ve giderlerin izlendiği hesaplardır. Dönem sonunda bu hesaplar kapatılarak dönem net kâr veya zararı bulunur.

Gelir Hesapları (7. Sınıf)

Gider Hesapları (6. Sınıf)

Dönem Sonu Kapanış İşlemleri

Dönem sonunda tüm gelir ve gider hesapları 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına devredilir:

graph TD
    A["Gelir Hesapları
(600-679)"] -->|"Toplam gelir"| B["690 Dönem Karı/Zararı"]
    C["Gider Hesapları
(620-689)"] -->|"Toplam gider"| B
    B -->|"Gelir > Gider"| D["590 Dönem Net Karı"]
    B -->|"Gider > Gelir"| E["591 Dönem Net Zararı"]

Bölüm 9: Dönem Sonu İşlemleri

Dönem sonu işlemleri, muhasebenin en kritik aşamasıdır. Bu işlemler olmadan mali tablolar gerçeği yansıtmaz. SGS sınavında en çok soru gelen bölümdür.

Reeskont İşlemleri

Reeskont, senetli alacak ve borçların bilanço günündeki değerine indirgenmesidir. VUK'a göre reeskont ayrılması zorunlu değildir ancak ayrılırsa senetli alacak ve borçlara birlikte uygulanmalıdır.

Formül: Reeskont Tutarı = Nominal Değer x Faiz Oranı x Gün / 36.000

Alacak Reeskontu

Borç Reeskontu

Reeskont ayrılan alacak senetlerine karşılık, borç senetleri için de reeskont ayrılmalıdır (tutarlılık kavramı gereği).

Farklı Vade ve Faiz Örnekleri

Şüpheli Alacak Karşılığı

Tahsilinde şüphe bulunan senetli veya senetsiz alacaklar için ayrılır.

Şartlar: - Alacak tahsil edilememiş olmalı - Borçluya yazılı bildirim yapılmış olmalı - Protesto veya dava aşamasına gelinmiş olmalı

graph TD
    A["ALACAK DURUMU"] --> B["Normal Alacak
120 Alıcılar"]
    A --> C["Şüpheli Alacak
128 Şüpheli Alacaklar"]
    A --> D["Değersiz Alacak
Tahsil imkanı yok"]
    B --> C
    C --> E["Kısmi Tahsilat
644 Konusu Kalmayan Karş."]
    C --> F["Tam Tahsilat
644 Konusu Kalmayan Karş."]
    C --> G["Tahsil Edilememe
Değersiz alacak"]
    D --> H["Doğrudan gider
654 Kötü Şüpheli Alacak"]

Durum 1: Kısmi Tahsilat

Durum 2: Tam Tahsilat

Durum 3: Tahsil Edilememe (Değersiz Alacak)

Kıdem Tazminatı Karşılığı

İşletme, gelecekte ödemek zorunda kalacağı kıdem tazminatı için her yıl karşılık ayırmalıdır.

Dava Karşılıkları

İşletme aleyhine açılmış davalar için olası zarar tutarında karşılık ayrılmalıdır.

654 KÖTÜ ŞÜPHELİ ALACAK GİDERİ  100.000 TL
    479 DİĞER KARŞILIKLAR               100.000 TL

Dönem Sonu Kapanış İşlemleri

Dönem sonunda gelir ve gider hesapları kapatılır, vergi tahakkuk ettirilir ve dönem net kârı belirlenir.

Vergi Tahakkuku

Kurumlar vergisi oranı %20'dir. Geçici vergi dönemlerinde (3 ayda bir) peşin ödeme yapılır.

Kâr Dağıtımı Kaydı

Net dönem kârı, yasal yedekler ayrıldıktan sonra ortaklara dağıtılabilir veya olağanüstü yedek olarak ayrılabilir.

Geçici Mizan ve Kesin Mizan

Geçici mizanda yer alan hesaplar, envanter işlemleri sonrası düzeltilir ve kesin mizan oluşturulur. Kesin mizandaki veriler bilanço ve gelir tablosuna aktarılır.

KDV'nin Muhasebeleştirilmesi

KDV (Katma Değer Vergisi), mal ve hizmet teslimlerinde alıcıdan tahsil edilen bir dolaylı vergidir.

KDV Beyanı: - Hesaplanan KDV > İndirilecek KDV → Ödenecek KDV (360 Ödenecek Vergi) - İndirilecek KDV > Hesaplanan KDV → Devreden KDV (190 Devreden KDV)

KDV İadesi

İhracat, araç alımı gibi durumlarda KDV iadesi söz konusu olabilir.

Tevkifatlı KDV

Bazı işlemlerde KDV, alıcı tarafından tevkifata tabi tutulur (kısmen sorumlu sıfatıyla beyan edilir).

Enflasyon Düzeltmesi (VUK 2024 Düzenlemesi)

Yüksek enflasyon dönemlerinde mali tabloların düzeltilmesi gerekir. VUK kapsamında, belirli şartlar oluştuğunda (örneğin ÜFE artışı belirli eşikleri aştığında) enflasyon düzeltmesi zorunlu hale gelir.

• Parasal Varlıklar: Kasa, Banka, Alacaklar (düzeltilmez, zaten nominal)
• Parasal Olmayan Varlıklar: Stoklar, Duran Varlıklar (düzeltilir)
• Öz Sermaye: Sermaye, Yedekler (düzeltilir)

graph TD
    A["DÖNEM SONU İŞLEMLERİ"] --> B["Reeskont"]
    A --> C["Şüpheli Alacak"]
    A --> D["Karşılıklar"]
    A --> E["KDV Düzenlemesi"]
    A --> F["Enflasyon Düzeltmesi"]
    B --> G["Alacak/Borç
indirgeme"]
    C --> H["Karşılık ayırma
ve takip"]
    D --> I["Kıdem, dava,
garanti"]
    E --> J["Beyan ve
ödeme"]
    F --> K["Parasal olmayan
kalemlerin düzeltimi"]

Bölüm 10: Mali Tablolar

Mali tablolar, işletmenin mali durumu ve faaliyet sonuçları hakkında bilgi veren raporlardır. Temel mali tablolar dört tanedir.

1. Bilanço

İşletmenin belirli bir tarihteki varlık ve kaynak yapısını gösterir. (Bkz. Bölüm 3'te detaylı anlatım)

2. Gelir Tablosu

İşletmenin belirli bir dönemdeki gelir ve giderlerini gösterir. (Bkz. Bölüm 3'te detaylı anlatım)

3. Nakit Akış Tablosu

İşletmenin belirli bir dönemdeki nakit giriş ve çıkışlarını üç ana faaliyet türüne göre sınıflandırır:

graph TD
    A["NAKİT AKIŞ TABLOSU"] --> B["İşletme Faaliyetleri"]
    A --> C["Yatırım Faaliyetleri"]
    A --> D["Finansman Faaliyetleri"]
    B --> E["Satışlardan nakit girişi
Gider ödemeleri
Vergi ödemeleri"]
    C --> F["Duran varlık alım/satımı
Menkul kıymet alım/satımı"]
    D --> G["Sermaye artırımı
Kredi kullanımı/ödemesi
Temettü ödemesi"]
    E --> H["Net İşletme Nakit Akışı"]
    F --> I["Net Yatırım Nakit Akışı"]
    G --> J["Net Finansman Nakit Akışı"]
    H --> K["DÖNEM NET NAKİT AKIŞI"]
    I --> K
    J --> K

4. Kâr Dağıtım Tablosu

Dönem net kârının nasıl dağıtıldığını gösterir:

Bölüm 11: Envanter ve Değerleme

Envanter, işletmenin varlık ve kaynaklarının sayımı, ölçümü ve değerlemesidir. Değerleme ise bu varlık ve kaynakların bilanço günündeki parasal değerinin belirlenmesidir.

Envanter Türleri

VUK Değerleme Ölçüleri

Vergi Usul Kanunu (VUK) her varlık türü için farklı değerleme ölçüleri belirlemiştir:

graph TD
    A["VUK DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ"] --> B["Maliyet Değeri"]
    A --> C["Borsa Rayici"]
    A --> D["Tasarruf Değeri"]
    A --> E["İtibari Değer"]
    A --> F["Emsal Değeri"]
    A --> G["Vergi Değeri"]
    B --> H["Alış bedeli + giderler
Stoklar, duran varlıklar"]
    C --> H2["Borsa kaydı olan değerler
Menkul kıymetler"]
    D --> H3["İcra edilebilir değer
Şüpheli alacaklar"]
    E --> H4["Üzerinde yazılı değer
Senetler, tahviller"]
    F --> H5["Benzerinin piyasa değeri
Emsal bedel"]
    G --> H6["Emlak vergisi değeri
Gayrimenkuller"]

Değerleme Esasları Tablosu

Dövizli İşlemler ve Kur Farkı

Dövizli işlemler SGS'de sıkça sorulan konulardan biridir. Kur farkı, işlemin yapıldığı tarihteki kur ile dönem sonu kuru arasındaki farktan doğar.

Dönem Sonu Değerleme

Alış-Satış Arası Kur Farkı

Dövizli mal alış ve satışında, ödeme/tahsilat günü ile işlem günü arasında kur farkı oluşabilir.

Dövizli Bakiye Tablosu

Olumsuz Kur Farkı (Zarar)

Stok Sayımı ve Değer Düşüklüğü

Bölüm 12: Uygulama Örnekleri

Bu bölümde SGS sınavında karşılaşabileceğiniz tipte karma sorular ve çözüm adımları sunulmaktadır. Özellikle yevmiye kaydı soruları sınavda en sık karşılaşılan soru tipidir.

Pratik 1: Nakit İşlemleri (4 Senaryo)

Pratik 2: Kredili Alım-Satım (5 Senaryo)

Pratik 3: Alacak ve Senet İşlemleri (4 Senaryo)

Pratik 4: Menkul Kıymet İşlemleri (3 Senaryo)

Pratik 5: Duran Varlık İşlemleri (3 Senaryo)

Pratik 6: KDV ve Vergi İşlemleri (3 Senaryo)

Pratik 7: Dönem Sonu Kapanış (3 Senaryo)

Pratik 8: Karma Sınav Soruları

graph LR
    A["Devir: 500 x 100 TL"] --> B["Satış: 400 adet"]
    A --> C["Kalan: 100 adet x 100 TL"]
    D["Alış: 300 x 120 TL"] --> E["Kalan: 300 adet x 120 TL"]
    C --> F["TOPLAM KALAN STOK
400 adet = 46.000 TL"]
    E --> F

Yevmiye Kaydı Pratik Kartları

Aşağıdaki tablo, en sık karşılaşılan yevmiye kaydı senaryolarını özetlemektedir:

Ek Kaynaklar

• Vergi Usul Kanunu (VUK) — Değerleme hükümleri
• Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) — TMS 1, TMS 2, TMS 16
• Tek Düzen Hesap Planı (TDHP) — Hesap kodları ve sınıfları
• SMMM SGS Çıkmış Sorular — ders/Sorular/Finansal-Muhasebe/ klasörü

Video Dersler

Aşağıdaki videoları YouTube'da izleyerek ders konularını pekiştirebilirsin.