Mali Tablolar Analizi
Mali tablolar analizi, işletmelerin finansal durumunu ve faaliyet sonuçlarını değerlendirmek için mali tabloların çeşitli tekniklerle incelenmesidir. SGS sınavında oran analizi ağırlıklı soru gelir.
Bölüm 1: Mali Tablolar
Temel mali tablolar dört tanedir:
| Tablo | Açıklama | Dönem |
|---|---|---|
| Bilanço | Varlık ve kaynak yapısı | Belirli bir tarih |
| Gelir Tablosu | Gelir ve giderler | Belirli bir dönem |
| Nakit Akış Tablosu | Nakit giriş/çıkışları | Belirli bir dönem |
| Kâr Dağıtım Tablosu | Kârın dağıtım şekli | Belirli bir dönem |
graph TD
A["MALİ TABLOLAR"] --> B["Bilanço"]
A --> C["Gelir Tablosu"]
A --> D["Nakit Akış Tablosu"]
A --> E["Kâr Dağıtım Tablosu"]
B --> F["Aktif: Varlıklar
Pasif: Kaynaklar"]
C --> G["Gelir - Gider = Kâr/Zarar"]
D --> H["İşletme + Yatırım + Finansman"]
E --> I["Yedekler + Temettü"]
Bölüm 2: Finansal Analiz Teknikleri
Dikey Analiz
Her kalemin, içinde bulunduğu grubun toplamına oranıdır. Bilançoda aktif/pasif toplamına, gelir tablosunda net satışlara oranlanır.
| Kalem | Tutar | % |
|---|---|---|
| Dönen Varlıklar | 500.000 | %50 |
| Duran Varlıklar | 500.000 | %50 |
| Aktif Toplam | 1.000.000 | %100 |
| KV Borçlar | 300.000 | %30 |
| UV Borçlar | 200.000 | %20 |
| Öz Sermaye | 500.000 | %50 |
Yatay Analiz
Önceki dönemle karşılaştırma yaparak değişim oranını hesaplama yöntemidir.
Formül: (Cari Dönem - Önceki Dönem) / Önceki Dönem × 100
Trend Analizi
Birden fazla dönemin (genelde 3-5 yıl) karşılaştırılarak eğilimlerin belirlenmesidir. Baz yıl = 100 kabul edilir.
Oran Analizi
En sık kullanılan tekniktir. Dört ana grupta incelenir:
| Oran Grubu | Ölçtüğü | Örnek Oranlar |
|---|---|---|
| Likidite | Kısa vadeli borç ödeme gücü | Cari Oran, Asit-Test |
| Mali Yapı | Uzun vadeli borç ödeme gücü | Kaldıraç, Öz Sermaye |
| Faaliyet | Varlık kullanım verimliliği | Stok Devir, Alacak Devir |
| Karlılık | Kâr elde etme yeteneği | Net Kâr Marjı, ROA |
Bölüm 3: Likidite Oranları
Likidite oranları, işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme gücünü ölçer.
| Oran | Formül | Yorum |
|---|---|---|
| Cari Oran | DV / KVB | 1,5-2,0 ideal |
| Asit-Test Oranı | (DV - Stok) / KVB | 0,8-1,0 ideal |
| Nakit Oran | (Hazır Değerler + Men. Kıy.) / KVB | 0,2-0,3 ideal |
- < 1 : Negatif işletme sermayesi, likidite riski
- 1-1,5 : Dikkatli olunmalı
- 1,5-2 : İdeal
- > 2 : Atıl fon, verimsizlik (sektöre göre değişir)
DV: 600.000 TL, Stok: 200.000 TL, Hazır Değerler: 100.000 TL, Menkul Kıymet: 50.000 TL, KVB: 400.000 TL
- Cari Oran = 600.000 / 400.000 = 1,5 ✓ İdeal
- Asit-Test = (600.000 - 200.000) / 400.000 = 1,0 ✓ İdeal
- Nakit Oran = (100.000 + 50.000) / 400.000 = 0,38 ✓ Yeterli
Bölüm 4: Mali Yapı Oranları
Mali yapı oranları, işletmenin uzun vadeli borç ödeme gücünü ve finansal riskini ölçer.
| Oran | Formül | Yorum |
|---|---|---|
| Kaldıraç Oranı | Toplam Borç / Toplam Varlık | %50-60 ideal |
| Öz Sermaye Oranı | Öz Sermaye / Toplam Varlık | %40-50 ideal |
| Borç/Öz Sermaye | Toplam Borç / Öz Sermaye | < 1,5 ideal |
| Faiz Karşılama | FBÖK / Faiz Giderileri | > 3 ideal |
graph LR
A["TOPLAM KAYNAKLAR"] --> B["Yabancı Kaynaklar
(Borç)"]
A --> C["Öz Sermaye"]
B --> D["Finansal Risk
Yüksek Kaldıraç"]
C --> E["Düşük Risk
Yüksek Öz Sermaye"]
D --> F["Yüksek getiri potansiyeli
Yüksek risk"]
E --> G["Düşük getiri
Düşük risk"]
Toplam Borç: 800.000 TL, Öz Sermaye: 1.200.000 TL, Toplam Varlık: 2.000.000 TL, FBÖK: 300.000 TL, Faiz: 100.000 TL
- Kaldıraç = 800.000 / 2.000.000 = %40 ✓
- Öz Sermaye = 1.200.000 / 2.000.000 = %60 ✓
- Borç/Öz Sermaye = 800.000 / 1.200.000 = 0,67 ✓
- Faiz Karşılama = 300.000 / 100.000 = 3 ✓ Sınırda
Bölüm 5: Faaliyet Oranları
Faaliyet oranları, işletmenin varlıklarını ne kadar etkin kullandığını ölçer.
| Oran | Formül | Yorum |
|---|---|---|
| Stok Devir Hızı | SMM / Ortalama Stok | Yüksek = hızlı satış |
| Stok Devir Süresi | 365 / Stok Devir | Gün cinsinden |
| Alacak Devir Hızı | Net Satışlar / Ort. Ticari Alacak | Yüksek = hızlı tahsilat |
| Alacak Devir Süresi | 365 / Alacak Devir | Gün cinsinden |
| Aktif Devir Hızı | Net Satışlar / Toplam Varlık | Yüksek = verimli |
SMM: 1.000.000 TL, Ort. Stok: 200.000 TL, Net Satış: 3.000.000 TL, Ort. Alacak: 300.000 TL
- Stok Devir = 1.000.000 / 200.000 = 5 kez
- Stok Devir Süresi = 365 / 5 = 73 gün
- Alacak Devir = 3.000.000 / 300.000 = 10 kez
- Alacak Devir Süresi = 365 / 10 = 36,5 gün
Bölüm 6: Karlılık Oranları
Karlılık oranları, işletmenin kâr elde etme yeteneğini ölçer.
| Oran | Formül | Yorum |
|---|---|---|
| Brüt Kâr Marjı | Brüt Kâr / Net Satışlar | Sektöre göre değişir |
| Faaliyet Kâr Marjı | FBÖK / Net Satışlar | Operasyonel verimlilik |
| Net Kâr Marjı | Net Kâr / Net Satışlar | Nihai karlılık |
| ROA (Aktif Karlılık) | Net Kâr / Toplam Varlık | Varlık getirisi |
| ROE (Öz Sermaye Karlılık) | Net Kâr / Öz Sermaye | Ortak getirisi |
Net Satış: 3.000.000 TL, Brüt Kâr: 900.000 TL, FBÖK: 600.000 TL, Net Kâr: 400.000 TL, Toplam Varlık: 2.000.000 TL, Öz Sermaye: 1.200.000 TL
| Oran | Hesaplama | Sonuç |
|---|---|---|
| Brüt Kâr Marjı | 900.000 / 3.000.000 | %30 |
| Faaliyet Kâr Marjı | 600.000 / 3.000.000 | %20 |
| Net Kâr Marjı | 400.000 / 3.000.000 | %13,3 |
| ROA | 400.000 / 2.000.000 | %20 |
| ROE | 400.000 / 1.200.000 | %33,3 |
Bölüm 7: Örnek Analiz
A işletmesinin verileri: - DV: 400.000, Duran V: 600.000 - KVB: 250.000, UVB: 150.000, Öz Sermaye: 600.000 - Net Satış: 1.200.000, SMM: 720.000, Net Kâr: 180.000 - Stok: 100.000, Ticari Alacak: 150.000
Likidite: - Cari Oran = 400.000 / 250.000 = 1,6 ✓ - Asit-Test = (400.000 - 100.000) / 250.000 = 1,2 ✓
Mali Yapı: - Kaldıraç = (250.000 + 150.000) / 1.000.000 = %40 ✓ - Borç/Öz Sermaye = 400.000 / 600.000 = 0,67 ✓
Faaliyet: - Stok Devir = 720.000 / 100.000 = 7,2 kez (50,7 gün) - Alacak Devir = 1.200.000 / 150.000 = 8 kez (45,6 gün)
Karlılık: - Brüt Kâr Marjı = (1.200.000 - 720.000) / 1.200.000 = %40 - Net Kâr Marjı = 180.000 / 1.200.000 = %15 - ROE = 180.000 / 600.000 = %30
- Oran formülleri (en sık sorulan)
- Cari oran ve Asit-test oranının yorumlanması
- Kaldıraç oranı ve finansal risk ilişkisi
- ROE ve ROA arasındaki fark
- Stok devir hızı hesaplaması ve yorumu
- Brüt Kâr Marjı ile Net Kâr Marjı farkı
Video Dersler
Aşağıdaki videoları YouTube'da izleyerek ders konularını pekiştirebilirsin.